Araç edinmek isteyen bir şirket kısa sürede iki terimle karşılaşır: operasyonel kiralama ve finansal kiralama. İkincisi günlük dilde çoğunlukla "leasing" diye anılır ve iki model sık sık birbirinin yerine kullanılır. Oysa ikisi aynı aracı farklı bir sözleşmeyle vermenin ötesinde, mülkiyetin kimde kaldığı, aracın bilançoda nasıl göründüğü ve riskin kimin üzerinde olduğu konusunda birbirinden ayrılır. Bu yazıda iki modeli bu üç açıdan karşılaştırıyor, hangisinin hangi şirkete uyduğunu anlatıyoruz.
Operasyonel kiralama nedir?
Operasyonel kiralama, aracın belirli bir süre ve belirli bir kilometre hakkı için kullanılmasını sağlayan bir hizmet sözleşmesidir. Araç sözleşme boyunca kiralama şirketinin mülkiyetinde kalır; süre sonunda iade edilir. Şirket aracı satın almaz, aracın kullanımını satın alır.
Modelin ayırt edici yanı aylık bedelin kapsamıdır. Periyodik bakım, kasko ve trafik sigortası, lastik değişimi ve arıza durumunda yedek araç gibi kalemler genellikle bu bedelin içindedir. Şirketin önünde her ay aynı olan tek bir fatura bulunur; aracın ikinci el değerinin ne olacağı ise şirketin değil, kiralama şirketinin sorunudur. Uzun dönem kiralama olarak bildiğimiz hizmet de bu modelin kendisidir.
Kendi filonuz için ne anlama geliyor?
Kullanım profilinizi paylaşın; aylık sabit ödemenizi ve doğru segmenti birlikte belirleyelim.
Teklif AlFinansal kiralama (leasing) nedir?
Finansal kiralama, aracın bir finansal kiralama şirketi tarafından satın alınıp vadeli olarak şirketin kullanımına verildiği bir finansman yöntemidir. Türkiye'de bu işi yalnız kanunla düzenlenmiş ve denetime tabi finansal kiralama şirketleri yapabilir. Sözleşme süresince yasal mülkiyet finansal kiralama şirketindedir, ancak vade sonunda aracın kiracıya devri genellikle baştan öngörülür.
Bu modelde ödenen taksitler esasen aracın bedelini ve finansman maliyetini karşılar. Bakım, sigorta, lastik ve hasar gibi işletme kalemleri çoğunlukla kiracının sorumluluğundadır ve ayrıca planlanması gerekir. Kısacası finansal kiralama bir edinme yöntemidir; sonunda aracın sahibi olmak isteyen ama bedeli tek seferde ödemek istemeyen şirkete hizmet eder.
Mülkiyet, muhasebe ve risk: üç temel fark
Mülkiyet açısından fark sözleşmenin sonunda belirginleşir. Operasyonel kiralamada araç iade edilir ve şirketin elinde satması gereken bir varlık kalmaz. Finansal kiralamada ise araç genellikle şirkete geçer; ikinci el piyasası düştüğünde ya da araç beklenenden fazla yıprandığında bu kayıp şirketin bilançosunda kalır. Operasyonel kiralamada bu risk kiralama şirketinin üzerindedir.
Muhasebe açısından operasyonel kiralamada ödenen kira, şirketin vergi kayıtlarında kural olarak dönem gideri olarak işlenir. Finansal kiralamada araç kiracının aktifine alınır ve amortisman yoluyla gidere dönüşür; taksitlerin içindeki finansman payı ayrıca izlenir. Uluslararası finansal raporlama standartlarına göre rapor veren şirketlerde kiralamaların bilançoda gösterimi farklı kurallara tabidir. Giderleştirme sınırları ve oranlar her yıl güncellendiği için şirketinize uyan tabloyu mali müşavirinizle birlikte çıkarmak gerekir; genel çerçeveyi şirket araçlarında vergi avantajı yazımızda ayrıca ele aldık.
Risk açısından son fark işletme tarafındadır. Operasyonel kiralamada beklenmedik bir arıza, bakım gecikmesi ya da hasar sürecinde muhatap kiralama şirketidir ve araç yerine yedek araç gelir. Finansal kiralamada bu süreçleri şirket kendisi yönetir; filo büyüdükçe bu iş ayrı bir iş yükü hâline gelir.
Hangi model hangi şirkete uyar?
Operasyonel kiralama, aracı bir çalışma aracı olarak gören şirkete uyar: satış ekibi, saha personeli ya da yöneticilere tahsis edilen ve birkaç yılda bir yenilenmesi istenen araçlar. Nakdini iş yatırımına ayırmak, aylık maliyeti öngörülebilir tutmak ve filo yönetimine kadro ayırmamak isteyen şirket için yük azaltan modeldir. Sözleşmedeki km limitini gerçek kullanıma göre seçmek bu modelde maliyeti belirleyen ana karardır.
Finansal kiralama ise aracı uzun yıllar elinde tutmayı planlayan, yoğun ya da özel kullanım nedeniyle aracı kendi istediği gibi donatmak isteyen ve bakım ile hasar süreçlerini kendi bünyesinde yönetebilen şirkete daha uygundur. Bazı şirketler iki modeli birlikte kullanır: sık yenilenen binek araçlar operasyonel kiralamayla, uzun ömürlü ticari araçlar finansal kiralamayla edinilir.
Karar verirken iki teklifin aylık bedellerini değil, sözleşme süresi boyunca toplam maliyetlerini karşılaştırmak gerekir: finansal kiralamada bakım, sigorta, lastik ve süre sonundaki ikinci el riski hesaba eklenmeden yapılan karşılaştırma yanıltıcı olur. Kurumsal filo sayfamızda operasyonel kiralamanın şirketler için nasıl işlediğini görebilir, filonuza göre teklif isteyebilirsiniz.